Нэвтрэх / Бүртгүүлэх
Англи хэлэнд нийтдээ дөрвөн өнгөрсөн цаг байдаг, тухайлбал:
Simple past tense                            He went
Past continuous tense                     He was going
Past perfect tense                          He had gone
Past continuous perfect tense         He had been going
Эдгээр өнгөрсөн цагууд дотроос энгийн өнгөрсөн цаг нь хамгийн амарханд тооцогддог бол төгс өнгөрсөн цаг болох Past perfect –г  бид тэр болгон хэрэглээд байдаггүй. Болоод өнгөрсөн үйл явдлыг энгийн хэд хэдэн богино өгүүлбэрээр Simple past цагаар өгүүлж болдог бол Past perfect цаг дээр хураангуйлаад ганцхан өгүүлбэрээр илэрхийлж  болохыг одоо сурцгаая.

Энгийн өнгөрсөн цагаар ямар нэгэн үйл явдал тодорхой газар, тодорхой цаг хугацаанд болж өнгөрснийг өгүүлдэг бол хоорондоо цаг хугацаа буюу үйл явдлаараа холбоотой хоёр үйл явдал дэс дарааллаад болж өнгөрсний түрүүчийнхийг нь төгс өнгөрсөн цагаар илэрхийлдэг.

When Anar arrived at the Onon’s birthday party, Boldoo wasn’t there. He had gone home.

Анарыг Ононгийн төрсөн өдрийн баярт ирэхэд Болдоо байхгүй байлаа. Тэр гэртээ харьсан байв.

Дээрх өгүүлбэрт орсон had gone гэдэг нь төгс өнгөрсөн цаг болох Past perfect  дээр байгаа бөгөөд яаж үүссэнийг нь энгийн өнгөрсөн цаг дээр дэс дарааллаар нь авч үзье.

Anar went to the birthday party yesterday. Boldoo went to the party, too. Anar and Boldoo didn’t see each other. Boldoo went at 10 o’clock and Anar arrived at 10.30.

Өчигдөр Анар Ононгийн төрсөн өдөрт очжээ. Тэнд Болдоо бас очжээ. Анар Болдоо хоёр хоёулаа тэнд очсон боловч  тэд уулзаагүй өнгөрсөн байна. Болдоо 10 цагт тэндээс гараад явчихсан бол Анар нь 30 минутын дараа тэнд хүрэлцэн иржээ.

Төгс өнгөрсөн цаг нь have үйл үгийн өнгөрсөн хэлбэр had болон үйл үгийн гуравдахь хэлбэр болох Past Participle -ээр илэрдэг.

Past Participle нь үйл үгийн үндэс дээр –ED залгадаг бол дүрмийн бус үйл үгсийг тогтоох хэрэгтэй байдаг. Дүрмийн бус үйл үгтэй хэдэн жишээ авъя.

I ‘d /I had/ seen him. Би түүнийг харсан.

I hadn’t seen him. Би түүнийг хараагүй.

Had you seen him? Та түүнийг харав уу?

Tuul had done her homework before she watched TV.

Туул гэрийн даалгавраа хийгээд зурагт үзсэн.

After we had eaten, we went to class.

Бид юм идээд хичээлдээ орсон.

 

We had studied the Simple Past before moving onto the Past Perfect. Бид төгс өнгөрсөн цаг сурахаасаа өмнө энгийн өнгөрсөн цаг үзсэн билээ.

Past Perfect  дээр байгаа дээрх хэдэн өгүүлбэрийг энгийн өнгөрсөн цагаар хэрхэн илэрхийлж болдогийг авч үзье.

1. First, Tuul did her homework. Then, she watched TV.

2. First, we ate at the café. Then, we went to class.

3. First, we studied the Simple Past. Then, we moved onto the Past Perfect.

“Би цайгаа уугаад хичээлдээ явсан.” гэх өгүүлбэрийг англиар төгс өнгөрсөн цаг дээр хэрэглэхдээ цаг хугацааны уялдааг заасан  after “дараа нь”, эсвэл before “өмнө” гэх  дайвар үгсийг хэрэглэж болдог.

 

After I had had my breakfast, I went to school.

Before I went to school, I had had my breakfast.

 

Before Zoloo got home, Tuya had already cooked dinner.

Золоог гэртээ ирэхэд Туяа аль хэдийн оройн хоолоо хийсэн байлаа.

Төгс өнгөрсөн цагаар илэрхийлсэн дээрх өгүүлбэрийг энгийн өнгөрсөн цагаар яаж хэлж болохыг дараагийн жишээ нь дээр авч үзье.

Before Zoloo got home, Tuya cooked dinner.

Tuya cooked dinner at 5 o’clock and Zoloo got home at 6 o’clock.

Англи хэлний төгс өнгөрсөн цаг дээр before, after -гээс гадна by, by the time, when гэх цаг хугацаа заасан үгсийг хэрэглэдэг.

By 6:00, Zoloo had already gotten home.

6 гэхэд Золоо гэртээ ирчихсэн байлаа.

 

By the time Zoloo got home, Tuya had already cooked dinner.

Золоог гэртээ ирэх үеэр Туяа хоолоо хийчихсэн байв.

 

When Zoloo got home, Tuya had cooked dinner.

Золоог гэртээ ирэхэд Туяа оройн хоолоо хийчихсэн байв.

 

By the end of the 20th century, the world’s population had hit the 6 billion mark.

20-р зууны сүүл гэхэд дэлхийн хүн ам зургаан тэрбум хүрсэн байв.

Англи хэлний төгс өнгөрсөн цаг дээр хэрэглэгддэг already “аль хэдийн”, just “дөнгөж сая” гэх үгсийг  өгүүлбэрт had  болон Past Participle хоёрын дунд оруулдаг бол үгүйсгэсэн өгүүлбэрт still “одоо хүртэл” гэх үгийг Past Perfect -ын өмнө хэрэглэдэг.

 

When Professor Dash retired, he had already taught at the University for 35 years.

Профессор Даш тэтгэвэрт гарахдаа их сургуульд 35 жил ажилчихсан байжээ.

Before I moved to Ulaanbaatar, my husband had already bought an apartment there.

Намайг хот руу нүүж ирэхээс өмнө нөхөр маань Улаанбаатарт байр авчихсан байв.

The bus had already left before we reached the bus stop. Биднийг автобусны буудал дээр ирхэд автобус аль хэдийн хөдөлчихсөн байв.

 

By the end of the book, I still had not understood what the author’s opinion was. Ном уншиж дуусаад зохиогчийн санаа бодлыг ойлгоогүй л байлаа.

Төгс өнгөрсөн цагийг хөндлөнгийн үгэнд хэрэглэдэг. Англи хэлний үйл үгийг хөндлөнгийн үгэнд хэрэглэхдээ нэг цагаар ухраадаг гэж “Англи хэлний шууд болон хөндлөнгийн үгсийг хэрэглэх нь” хичээл дээрээ бид үзсэн билээ.

“I didn’t see Ann,” John said.

John told me he hadn’t seen Ann.
Аннтай уулзаагүй гэж Жон надад хэлсэн.

I have never been to England.

Би Англид очиж үзээгүй.

She said that she had never been to England.

Би Англид очиж үзээгүй гэж тэр эмэгтэй хэлэв.

Англи хэлний төгс өнгөрсөн цагийг ямар нэгэн үйл явдалд харамссан тохиолдолд мөн хэрэглэдэг.

I wish I hadn’t gone to the meeting.

Би тэр уулзалтанд очдоггүй байж.

 

If only my sister hadn’t bought that car.

Эгч маань тэр машиныг авах хэрэггүй байсан юм.

If you had told me, I could have helped.

Хэрэв чи надад хэлсэн бол би чамд туслах байлаа.

If you had left earlier, you might have caught the bus.

Чи жаахан эртхэн гарсан бол автобусаар явах байсан.

 

Ингээд хичээлийнхээ төгсгөлд төгс өнгөрсөн цаг хэрэглэхдээ ямар алдаа гаргаж болзошгүйг авч үзье.

1. Алдаа: When Bolor saw Navchaa, he noticed that she had a haircut.

Зөв: When Bolor saw Navchaa, he noticed that she had had a haircut.

Болор, Навчааг хараад  үсээ тайруулсаныг нь анзаарчээ.

 

Үйл явдлыг дэс дарааллаар нь авч үзвэл:

Навчаа эхлээд үсээ тайруулжээ. Түүнийг нь Болор сүүлд уулзахдаа анзаарч.

Навчаа, Болортой уулзахаасаа өмнө үсээ тайруулсан нь үнэн тул төгс өнгөрсөн цагийг  хэрэглэнэ.

2. Алдаа: Baatar told me he has been to America.

Зөв: Baatar told me he had been to America.

Баатар надад Америкт байсан гэж хэлсэн.

 

Баатарын “I have been to America.” гэж хэлсэн үгийг хөндлөнгийн үг болгохдоо нэг цагаар ухруулж хэлээгүйгээр алдаа гарчээ.

 

Ш.Наранчимэг

Жич: Би англи хэлний багш биш ээ. Иймд англи хэлний мэргэжлийн багш нарыг хэл зүйн дүрмийг цаашид үргэлжлүүлэн заагаасай гэж хүсч байна. Өөрийн хобби болох англи хэлний өвөрмөц хэллэг, зүйр цэцэн үгс болон ойролцоо утгатай үгсийн талаар би үргэлжлүүлэн бичих болно.

 


 

 

 

 

Сүүлд нэмэгдсэн мэдээлэл

  • 234231bddcf5cc99big
    7-р сар 23, 2014 Нийгэм М.Бүжил

    Засаг дарга асан Ц.Батбаярт 2.1 жилийн ялыг чанга дэглэмтэй хориход эдлэх шийдвэрийг гаргалаа

    Нийслэлийн Засаг дарга асан Ц.Батбаяр, НИТХ-ын дарга асан Т.Билэгт, Нийслэлийн өмчийн харилцааны газрын Өмч хувьчлалын комиссын даргаар ажиллаж байсан Г.Маналжав болон Ц.Батбаярын төрсөн дүү Ц.Чанцал…
  • 20140723-012
    7-р сар 23, 2014 Улс Төр & Хууль Б.Туул

    УИХ-ын гишүүн Л.Болд тойрогтоо ажиллаж байна

    УИХ-ын гишүүн Л.Болд өчигдөр Хан-Уул дүүргийн Эрүүл мэндийн нэгдэл, Яармаг-Нисэх-Био-Шувууны 36.2 км болон Богд уулын арын 17 км замын ажилтай танилцав.
  • 20140723-011
    7-р сар 23, 2014 Улс Төр & Хууль Я.Баяр

    Ц.Батбаярт 2.1 жилийн ял оноов

    Албан тушаалаа урвуулан ашиглаж, улсад онц их хэмжээний хохирол учруулсан гэх хэрэгт сэжиглэгдэж буй Нийслэлийн Засаг дарга асан Ц.Батбаяр, НИТХ-ын дарга асан Т.Билэгт, Нийслэлийн өмчийн харилцааны…
  • 20140723-010
    7-р сар 23, 2014 Спорт Д.Эрдэнэсувд

    Монголын хөлбөмбөгчид Гуамын багтай тоглоно

    Монгол Улсын хөлбөмбөгийн үндэсний шигшээ баг Гуам улсад болж буй 2015 оны Зүүн Азийн аварга шалгаруулах тэмцээний урьдчилсан шатны тоглолтод оролцож байна.
  • 20140723-009
    7-р сар 23, 2014 Орос А.Цацралт

    ОХУ: Украин хуурамч баримт дэлгэж байна

    МОСКВА. /ИТАР ТАСС/. Малайзын онгоцны сүйрлийн хэргийг салан тусгаарлах хүчнийхэнд тохохын тулд Украин улс хуурамч нотлох баримтуудыг дэлгэж байна гэж ОХУ-аас НҮБ-д суугаа Элчин сайд Виталий Чуркин…
  • 20140723-008
    7-р сар 23, 2014 Орос А.Цацралт

    Путин: Онгоцны ослыг улс төрийн зорилгод ашиглаж болохгүй

    МОСКВА. /Russiafocus/. Украины газар нутагт Малайзын онгоц осолдсон хэргийг улс төрийн зорилгоор ашиглаж болохгүй гэж ОХУ-ын Ерөнхийлөгч В.Путин хэлсэн байна.
  • 20140723-007
    7-р сар 23, 2014 АЗИ Г.Доржханд

    Таиланд түр Үндсэн хуулиа баталжээ

    БАНГКОК. /ANADOLU/. Цэргийн удирдагч нарт улс төрийн хүчтэй нөлөөгөө хадгалах боломж олгосон түр Үндсэн хуулиа Таиланд баталлаа.
  • 20140723-006
    7-р сар 23, 2014 Бизнес & Эдийн засаг Ч.Ариунболд

    537 тэрбум төгрөгийн ипотекийн зээлийг дахин санхүүжүүлжээ

    Орон сууцны ипотекийн зээл авсан зээлдэгчдээс энэ сарын 20-ны өдрийн байдлаар 852.7 тэрбум төгрөгийн зээлийг 8 хувийн хүүтэй зээлийн эх үүсвэрээр дахин санхүүжүүлэх хүсэлт банкуудад ирүүлсэн байна.
  • 20140723-005
    7-р сар 23, 2014 Нийгэм Б.Туул

    7 дугаар сарын 23-нд болох үйл явдал

    -Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржийн Япон Улсад хийж буй ажлын айлчлал үргэлжилнэ.
  • zurhai tom
    7-р сар 23, 2014 Зурхай Зурхай

    2014.07.23 / БИЛГИЙН ТООЛЛЫН 27

    Зуны дунд цагаан морь сарынГурван хөх мэнгэтэй хөхөгчин хонь өдөр Үс засуулбал: Өлзийтэй сайнНаран ургах, шингэх: 05.24-20.36Барилдлага: Үл зохилдохШүтэн барилдлага: ХурьцахуйСуудал: Хий Аргын…

Их уншигдсан