Нэвтрэх / Бүртгүүлэх

Ер нь Монголд ан гөрөө хийдэггүй эрийн хугархай гэж байхаа больсон юм биш үү. “Эр хүний жаргал эзгүй хээр” гэцгээгээд л ангуучилцгааж байна. Хөдөө, хээр явж хиймороо сэргээж, чилээгээ гаргахаас илүү жаргал гэж ямар юм байхав.

Гэхдээ тэр олон анчин, загасчид дунд шунахгүй, байгаль дэлхийд хор хохирол тарихгүй загасчилж, гөрөөчилөж байгаа нэгэн байхад энэ чинь анчин уу эсвэл яргачин уу гэхээр нөхдүүд ч цөөнгүй байх шиг. Тэгээд тэр их ан авыг (яргалалтыг) бид жигшиж хүлээж авахын оронд харин ч бахархах маягтай “тэр тэдэн чоно нухаж гэнэ, нухдаг гэнэ, нульдаг гэнэ” гэж хөөргөн ярих нь бүүр ч харамсмаар.

Том загас барьж, том ан унагах хүсэл мэдээж хүн болгонд, надад ч хүртэл бий. Гэхдээ тэр хүслээ шударга тоглоомын дүрмээр хэрэгжүүлнүү гэхээс биш харин нэг бус нэжгээд хурдан буу, хурдан машин, хүн хүчний асар их туслалцаагаар уул талыг самнуулан байж тэндээс нь гарч ирсэн амьтай голтой болгоныг том бага гэлтгүй алж хядаж байгаа нь наандаж эр хүний нүнжиг үгүй хэрэг, цаашлаад байгаль дэлхийд маань ч хортой үйлдэл бус уу. Нэгэн жишээ дурдья. Америкт чамгүй удаж байгаа таньдаг ахын найз нөхдүүд видео бичлэг хийгээд Монголоос илгээснийг нь үзэж билээ. Цагдаа цэрэгт голдуу алба хаадаг, цол хэргэм өндөртэй овоо бурхинууд байна. Анд явж байнаа. Анд ч гэж дээ дайнд ядахдаа л “хээрийн сургуульд” гэвэл илүү ойрхон тусна. Хүчтэй хурдтай жип машинууд нилээд хэдийг сойчихож. Буу дуран,зэвсэг хэрэглэл энэ тэр бол ёстой аймар. Шавар ахын тоглодог боевик киноны сайн эр шиг л нөхдүүд байна.

Тулалдах гэж байгаа дайсан нь нүгэлт хүнээс “илүү хиймортой” гэгдсэнээрээ хохирч байгаа “хөвчийн хөх боохой чоно”. Дарга нар маань цэргүүдээр уул самнуулж байгаад нэг сүрэг чоно гаргаад ирж байгаа бололтой юм аа. Ингээд л “хэн нь илүү хиймортой хөхтөн амьтанаа үзэх” шоу тоглолт эхэлж байнаа. Тал тал руу бутарч зугтсан боохойнуудыг шавар шавхай, цас бороонд үл цуцах хурдан хүлгээр хөөлөө. Цэрэг дайны мэргэжлийн хүмүүс гэсэндээ үнэхээр зохион байгуулалт өндөртэй байгаа нь илт. Бодвол хэдэн нөхдүүд нь өндөр уулан дээрээс дурандаад чоно хаашаа зугтсан, хаагуур байна энэ тэр гээд радиогоор бусаддаа хэлээд байх юмаа. Бичлэг хийж явсан тэрэг нэг боохойг амжилттай намнаж унагалаа. Тэгтэл ч дээрээс “орхи наадхаа, урдхан талд чинь нэг дайсан харайлгаж явна, түүний хойноос ура” гэсэн команд ирж байгаам. За нэг иймэрхүү байдалтайгаар тэр сүрэгт байсан бүх боохойг том бага гэлгүй намнаж аваад дайн тулаан манай бүрэн ялалтаар дууслаа. Ялан дийлсэний их найр араас нь залгах нь ойлгомжтой энэ бүгдийг хүүрнэж эрхэм уншигчаа чилээгээд юухэв. Нүүдэлчин Монголчууд бидэнд ан ав хийх хэрэгцээ, амьдралын шаардлага байсантай хэн ч маргахгүй ээ.

Хээрийн боохой ихэссэн нутгаар эрчүүд нь цахиур буугаа үүрээд, анч нохойгоо дагуулаад тоо толгойг нь багасгах “компанит ажил” өрнүүлдэг уламжлал аль эртнээс улбаатай нь мэдээж. Гэхдээ хэзээ ч эх дэлхийтэйгээ хүйн холбоотой гэж боддог бидний өвөг дээдэс байгалийн тэнцвэрт байдалийг алдагтуултал нь амьтныг хядна гэж байхгүй. Гэтэл өөрсдийгөө Бөртэ чонын удам гэж хөөрцөглөдөг, чоныг тэнгэртэй хиймортойг нь гайхан биширч зураг хөрөгтэй хивсийг нь гэрийнхээ хоймортой залж, шагай чөмгийг нь биедээ авч явбал аюул ослоос зайлуулдаг гэж итгэдэг бид ан гөрөө хийх тоглоомынхоо дүрмээ арай шударга байлгамаар байнаа. Хэдий хиймортой ч хорин нэгдүгээр зууны техникийн хажууд хөөрхий муу чоно даанч юм болохгүй шүү дээ. Ёстой л нэг “чоныхүү тулдаа л” устчихгүй өдий хүрч байгаа байх. Дэнзэн ташуур, хурдан морьтой энэ тэнгэрлэг амьтныг намнах хоншоортой эр өнөө цагт хотод байтугай хөдөө ч нүдний гэм болсон цагт заавал тэгж намнах ёстой гээд байгаа хэрэг биш шүү. Эсвэл Энэтхэгүүд шиг үхэрээ хамгийн ариун амьтан гэж шүтээд огт гар хүрдэггүй шиг бай гээд ч байгаа юм биш.

Зүгээр л арав хориор нь жил, улирал болгон алж хядаж таашаал авж, хиймороо гайхуулдагаа (зарим нэг сонин нөхдүүдийнхээр бол) болиоч ээ л гэмээр байна. Тэгээд бас дээрээс нь гайтай юм шиг чононд муу юм гэж огт байхгүй болсон юм шиг байна лээ. Ходоод нь ходоодонд, уушиг нь уушигт, бөөр бол мэдээж бөөрөнд гээд бүх л эд эрхтэн нь хүнд сайн гэхчүүлээ. За тэгээд энэ зэргийн офицерүүд ингэж ан ав хийж байхад, чадалтай, мөнгөтэй томчууд бол бүүр алаад өгдөг байлгүй. Эртний хаад ноёд их ав хоморго зохиож байгаа аятай гөрөөчилдөг гэж нэгэн том хүний хүү надад бахархан ярьж байгааг сонсож л суулаа. Бараг л нисдэг тэрэг хөлөглөөд шүршиж байгаа байлгүй. Хэрвээ чоно ярьдаг байсан бол “би та бүгдээс илүү хиймортой амьтан бишээ. Хүүхдээрээ байх сайхан юм байна гэдэг шиг мөрөөрөө яваа амьтан” гэж уйлах байсан биз. Мэдээж монгол анчны дүрмийг бариад ганц нэг боохой унагаж, хиймороо сэргээж байгаа олон аавын хүүг энэ шүүмжлэлд багтаагаагүйг болгоогоорой.

Саяхан Монголын “пит-бул” үүлдэрийн нохой зодооны улсын аварга шалгаруулах албан ёсны тэмцээн тун амжилттай болж өнгөрсөн гэнээ. Түүнийг нь амьтны дэлгүүрүүд ивээн тэтгэсэн гэж байгаа. Зохион байгуулагч нар нь өргөн олныг хамарсан тун сайхан арга хэмжээ боллоо, цаашдаа ч оролцогч, сонирхогч нарын хүрээ өргөжин тэлнэ гэдэгт итгэлтэй байгаагаа айлтгаж байх юм. Үгүй нээрээ “хөлөөрөө толгой хийнэ” гэдэг л энэ байх. Пит бул хэрхэн зодолддогийг харсан уу. Ёстой аймаар. Өрөвдмөөр ер нь л харах юм биш. Тэгээд ийм үүлдэрийн нохой нэг нэгнийгээ бараг л идэж, алж, дахиж хэзээ ч сэхэхгүй болтол бэртээж байж л салдаг амьтад даа. Хэдэн цагаар ноцолдсон ч цуцахгүй. Нэг газраас зуувал тавихгүй. Тэр хэсгээ бараг л мөлжиж орхино. Америкт пит-булыг зэвсгийн хэмжээнд авч үздэг гэсэн. Гэхдээ хэдий тийм ч тэд чинь амьд амьтад шүү дээ. Нэг нэгэнтэйгээ алалдаж, уралдаж байх нь яав ч сайхан биш байгаа. Хүний сайн нөхөр нохой шүү дээ! Хүн хэдий харгис ч өөрийн ах дүүгээ, найз нөхдөө олигтойхон алалдаадах. Би нэг сайхан интэртаймэнт аваад, цэнгээдхий гэхгүй биз дээ. Дэлхийн өндөр хөгжилтэй бүх оронд нохой зодолдуулах нь хууль бус үйлдэл. Америк хөлбөмбөгийн супэр-од Майкл Вик л гэхэд энэ асуудлаас болоод торны цаана сууж байгаад гарч ирсэн шүү дээ.

Гэтэл нохойгоо үхэхэд гэр бүлийн гишүүн таалал төгссөний чинээ санаж, ирэх насандаа хүн болж төрөөрэй гээд оршуулдаг монгол хүний сэтгэл хаана байна аа. Монголд амьтаныг хайрладаг холбоо нийгэмлэг гэж байна уу? Тэгээд тэр тэмцээнийг нь хүүхэд, залуучууд ихээр сонирхож, дурлан үздэг гэсэн. Тэгж байхын оронд Жек Лондоны “Цагаан соёот”, Д.Намдагийн “Хөгшин чоно ульсан нь”-аас эхлүүлээд Мягмарсүрэнгийн амьтаны тухай богино өгүүлэгүүдийг уншаад, загас тэжээгээд гэртээ байж байвал ядаж л хүмүүжлийн ач холбогдолоор илүү дээ. Томчууд нь хурдан буу, хүчтэй унаагаар зэвсэглэж байгаад хээрийн амьтаныг хядаж хиймор лундаагаа гайхуулдаг. Өсвөр үеийнхэн нь болохоор хүний хамгийн эртний, үнэнч андаа өөр хооронд нь алалдуулж таашаал авцгаагаад бид нээрээ. Тэгээд хамаг нүгэл хилэнцээ суварга босгож, овоо тахисанаар болчихноо гээд бодож явбал монгол эрчүүд бидний хиймор сүлд өндийх нь байтугай дөрвөн хөллөж ч чадахгүй элгээрээ газар самрах байх шүү!

Викторийн Пагва

Сүүлд нэмэгдсэн мэдээлэл

  • 20140725-006
    7-р сар 25, 2014 ЕВРОП Г.Доржханд

    Украин: 182 цогцсыг шалгасан

    КИЕВ. /Reuters/. Малайзын осолдсон зорчигч тээврийн нисэх онгоцонд сууж явсан 182 хүний цогцос болон цогцосны хэсгүүдийг шалгасан гэж Украины холбогдох албаны хүмүүс мэдэгдлээ.
  • 20140725-005
    7-р сар 25, 2014 Эрүүл Мэнд Ч.Ариунболд

    Боомоор 80 мал үхэж, гурван хүн өвчилжээ

    Нийслэлийн Хан-Уул дүүрэг болон Завхан, Говь-Алтай, Булган аймагт энэ сард боом өвчин гарч 80 мал үхэж, гурван хүн, 15 мал өвчлөөд байгаа билээ. Энэ талаар өнөөдөр Мал эмнэлэг, үржлийн газар…
  • Default Image
    7-р сар 25, 2014 Улаанбаатар Нийслэл

    Үндэсний үйлдвэрлэгчдийн үзэсгэлэн Бээжинд болно

    Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын Захирагч Э.Бат-Үүл 2014 оны 6 сард БНХАУ-ын Бээжин хотод албан ёсны айлчлал хийсэн юм. Тус айлчлалын хүрээнд Бээжин хотын дарга Ван Аньшүньд тодорхой…
  • 6147
    7-р сар 25, 2014 Бизнес & Эдийн засаг М.Бүжил

    Доллар 1862 төгрөгтэй тэнцлээ

    Ам.долларын төгрөгтэй тэнцэх ханш өдөр бүр нэмэгдсээр байна. 7 дугаар сарын 24-ний өдөр 1858 төгрөгийн ханштай байсан бол өнөөдөр 4 төгрөг нэмэгдэж 1862 болоод байна.
  • hemne
    7-р сар 25, 2014 Нийгэм Нийслэл

    Дулаалгын аяныг есдүгээр сард эхлүүлнэ

    Албан байгууллага, аж ахуйн нэгж, айл өрхүүдийн өвөлжилтийн бэлтгэлийг хангуулах, олон байраа дулаалах замаар дулаан, эрчим хүчээ хэмнэх зөв дадалд хэвшүүлэх зорилгоор 2014 оны 9 дүгээр сарын 15-наас…
  • transparent-piggy-bank
    7-р сар 25, 2014 Улс Төр & Хууль М.Бүжил

    “Шилэн данс”-ны тухай хууль иргэдийн хяналтыг сайжруулна

    Улсын их хуралд өргөн баригдаж анхны хэлэлцүүлэг дээрээ буцаагдсан ч батлагдаж чадсан “Шилэн данс”-ны тухай хуулийг Монгол улсын ерөнхийлөгчийн хүний эрх, хуулийн бодлогын зөвлөх Ч.Өнөрбаяр “гишүүд…
  • 15-02-13-p8-cannabis
    7-р сар 25, 2014 Улс Төр & Хууль М.Бүжил

    Каннабис түүх хэрэг хар тамхины хэргийн 50 хувийг эзэлдэг

    Цагдаагийн байгууллагаас хар тамхины төрлийн ургамал түүж хэрэглэх, худалдаалах явдал их байгаатай холбогдуулан өнгөрсөн жилээс эхлэн устгал хийж эхэлсэн билээ. Харин энэ жил Хууль зүйн яам,…
  • ganbaatar shooting-111615-1507819396
    7-р сар 25, 2014 Спорт М.Бүжил

    З.Ганбаатар паралимпод оролцох эрхээ авлаа

    “Рио-2016” паралимпод оролцох эрхийг Монголын пара буудлагын үндэсний шигшээ багийн тамирчин, спортын мастер Зандраагийн Ганбаатар / дасгалжуулагч багш В.Ганцоож / авлаа. Тэрээр Герман улсын Зуль…
  • 20140725-004
    7-р сар 25, 2014 ЕВРОП Г.Доржханд

    Афганистанд гадаадын тусламжийн байгууллагын хоёр ажилтныг хөнөөжээ

    КАБУЛ. /АР/. Афганистаны баруун нутагт гадаадын тусламжийн байгууллагын хоёр ажилтныг мотоциклтой зэвсэгт этгээдүүд буудан хөнөөжээ.
  • 20140725-003
    7-р сар 25, 2014 Нийгэм Д.Эрдэнэсувд

    Гол усны аюулаас сэрэмжлүүлж байна

    Энэ сарын 24 байдлаар 56 хүн голын усанд амиа алдсаны 10 нь бага насны хүүхэд, баяр наадмын амралтын 5 өдөрт 18 хүн гол усны ослоор нас барсны хамгийн бага нь 2 сартай нялх хүүхэд байсан байна.

Их уншигдсан

  • Default Image
    7-р сар 24, 2014 Сонин хачин mugi

    Сүнжин Гранд зочид буудлын порно маркетинг

    http://www.youtube.com/watch?v=tYICLfc_INM Та бүхэн сүүлийн үед ажиглаж байгаа байх facebook хуудсандаа LIKE авах гэж www.statictab.com ашиглан Порно бичлэг, +18 зураг линклээд бусадаас LIKE авч…
  • 20140721-003
    7-р сар 21, 2014 ЕВРОП А.Цацралт

    Малайзын онгоц осолдoхоос өмнөхөн өөр онгоцнууд нисэж өнгөрсөн

    ХАНОЙ. /Ёнхап/. Малайзын онгоц осолдохоос хэдэн цагийн өмнө тухайн агаарын замаар бусад хэд хэдэн улсын онгоц нисэж өнгөрсөн аж.
  • 20140724-003
    7-р сар 24, 2014 Нийгэм mugi

    “Дугуйн ломбо” дэлбэрчээ

    "Дугуйн ломбо" гэх зүйлийн рекламыг өдөр шөнөгүй телевизээр цацаж байгаа. Зар сурталчилгааг бага насны хүүхдэд үзүүлж болмооргүй дуу шуумтай хийсэн гэдэгтэй та бүхэн санал нийлэх биз ээ. Хүүхдийн…
  • 20140721-005
    7-р сар 21, 2014 ЕВРОП А.Цацралт

    Малайзын онгоцны хөдөлгүүрийн хэсэг эхэлж дэлбэрчээ

    ХАНОЙ. /Ёнхап/. Украины зүүн нутагт сүйрсэн Малайзын онгоцны хэргийг шалгах явцад хөдөлгүүр пуужинд оногдсоны дараа онгоц дэлбэрсэн болохыг тогтоожээ.
  • 20140721-017
    7-р сар 21, 2014 ЕВРОП А.Цацралт

    198 цогцсыг хөлдөөгчтэй галт тэргээр зөөвөрлөж байна

    РОСТОВ-НА-ДОНУ. /Ёхнап/. Украины зүүн нутгийн Донецк мужид осолдсон, Малайзын онгоцноос 198 хохирогчийн цогцсыг олж хөргөгчтэй вагоноор зөөвөрлөж байна.
  • 20140722-007
    7-р сар 22, 2014 Солонгос А.Цацралт

    БИЕ ҮНЭЛЖ БАЙСАН МОНГОЛ ЭМЭГТЭЙГ СААТУУЛЖЭЭ

    ЧОНЖҮ. /newsis/. Гадаадын иргэдэд биеэ үнэлж байсан 49 настай А гэгч монгол эмэгтэйг саатуулсан гэж БНСУ-ын Умард Чүнчонь аймгийн цагдаагийн газар энэ сарын 14-нд мэдэгдэв.
  • 20140721-011
    7-р сар 21, 2014 АЗИ Г.Доржханд

    “Malaysia Airlines“-ын 2 онгоцны ослоор гэр бүлийнхээ 4 хүнийг алджээ

    БРИСБЕН. /NHK/. Малайзын иргэний агаарын тээврийн “Malaysia Airlines“ компанийн өнгөрсөн гуравдугаар сард сураггүй болсон болон өнгөрсөн долоо хоногийн пүрэв гарагийн орой Украины нутаг дэвсгэрт…
  • Default Image
    7-р сар 22, 2014 Нийгэм Я.Баяр

    Ноцтой осол гарч, жолооч амь эрсдэв

    Хан-Уул дүүргийн гуравдугаар хороо, "Говь" ХХК-ий урд авто зам дээр зам тээврийн том осол гарч, хүний амь эрсэдсэн хэрэг өнөөдөр өглөө гарлаа. Тодруулбал, “Маrк-2” болон, “Nissan”, “Harrer” маркийн…
  • p4
    7-р сар 24, 2014 Дэлхий дахинд М.Бүжил

    В.Путины охиныг Нидерландаас гарахыг шаардав

    Нидерландын Хильверум хотын захирагч Питер Броертес өчигдөр өгсөн ярилцлагадаа ОХУ-н ерөнхийлөгч В.Путины охиныг Нидерланд улсаас гаргахыг шаардлаа. Путин Мария, Екатрина хэмээх 2 охинтой бөгөөд…
  • 20140721-008
    7-р сар 21, 2014 ЕВРОП А.Цацралт

    Украин: ОХУ хүнд зэвсэг нийлүүлсээр байна

    АЛМАТЫ. /Ёнхап/. Украины зүүн нутгийн салан тусгаарлах хүчнийхэнд ОХУ хүнд зэвсэг нийлүүлсээр байна гэж Украин улс үзэж байна.