• amBANNER1200
  • MasterProperties1200-120
Нэвтрэх / Бүртгүүлэх
  • Mongolian-As
  • sixt small2
  • sixt small1
  • sixt small
  • lado1
  • lado2
  • lado3

20141219-017
12-р сар 19, 2014

Үзэсгэлэнтэй, ухаалаг, ганц бие ... гэтэл нөхөргүй ?

in Сонирхолтой мэдээлэл
20141219-006
12-р сар 19, 2014

Брэд Питтын охин эрэгтэй болохыг хүсдэг

in Сонин хачин
Zodiac
12-р сар 19, 2014

2014.12.19 / БИЛГИЙН ТООЛЛЫН 27

in Зурхай
20141219-004
12-р сар 19, 2014

Кубын удирдагч АНУ-д айлчлахыг үгүйсэнгүй

in Дэлхий дахинд
20141218-005
12-р сар 18, 2014

Та хэдэн настайдаа аз жаргалыг мэдрэх вэ?

in Сонирхолтой мэдээлэл
Zodiac
12-р сар 18, 2014

2014.12.18 / БИЛГИЙН ТООЛЛЫН 27

in Зурхай
20141217-006
12-р сар 17, 2014

Дэлхийд анхны 4D даашинз

in Сонирхолтой мэдээлэл
20141217-004
12-р сар 17, 2014

Нийслэлийн хэмжээнд 186 орон тоог цомхотгоно

in Бизнес & Эдийн засаг
Zodiac
12-р сар 17, 2014

2014.12.17 / БИЛГИЙН ТООЛЛЫН 26

in Зурхай
20141217-001
12-р сар 17, 2014

МАХН дэд сайдад нэр дэвшигчдээ сонгожээ

in Улс Төр & Хууль
a0d278682a52d5c0b62c59567f627aa7 XL
12-р сар 17, 2014

ОН ГАРСААР 128 СЭТГҮҮЛЧ АМЬ ҮРЭГДЖЭЭ

in Дэлхий дахинд
825df9c42e220dd15fe6c6b620086baa XL
12-р сар 17, 2014

ИОГ ЗҮРХ ХАМГААЛДАГ

in Эрүүл Мэнд

Ер нь Монголд ан гөрөө хийдэггүй эрийн хугархай гэж байхаа больсон юм биш үү. “Эр хүний жаргал эзгүй хээр” гэцгээгээд л ангуучилцгааж байна. Хөдөө, хээр явж хиймороо сэргээж, чилээгээ гаргахаас илүү жаргал гэж ямар юм байхав.

Гэхдээ тэр олон анчин, загасчид дунд шунахгүй, байгаль дэлхийд хор хохирол тарихгүй загасчилж, гөрөөчилөж байгаа нэгэн байхад энэ чинь анчин уу эсвэл яргачин уу гэхээр нөхдүүд ч цөөнгүй байх шиг. Тэгээд тэр их ан авыг (яргалалтыг) бид жигшиж хүлээж авахын оронд харин ч бахархах маягтай “тэр тэдэн чоно нухаж гэнэ, нухдаг гэнэ, нульдаг гэнэ” гэж хөөргөн ярих нь бүүр ч харамсмаар.

Том загас барьж, том ан унагах хүсэл мэдээж хүн болгонд, надад ч хүртэл бий. Гэхдээ тэр хүслээ шударга тоглоомын дүрмээр хэрэгжүүлнүү гэхээс биш харин нэг бус нэжгээд хурдан буу, хурдан машин, хүн хүчний асар их туслалцаагаар уул талыг самнуулан байж тэндээс нь гарч ирсэн амьтай голтой болгоныг том бага гэлтгүй алж хядаж байгаа нь наандаж эр хүний нүнжиг үгүй хэрэг, цаашлаад байгаль дэлхийд маань ч хортой үйлдэл бус уу. Нэгэн жишээ дурдья. Америкт чамгүй удаж байгаа таньдаг ахын найз нөхдүүд видео бичлэг хийгээд Монголоос илгээснийг нь үзэж билээ. Цагдаа цэрэгт голдуу алба хаадаг, цол хэргэм өндөртэй овоо бурхинууд байна. Анд явж байнаа. Анд ч гэж дээ дайнд ядахдаа л “хээрийн сургуульд” гэвэл илүү ойрхон тусна. Хүчтэй хурдтай жип машинууд нилээд хэдийг сойчихож. Буу дуран,зэвсэг хэрэглэл энэ тэр бол ёстой аймар. Шавар ахын тоглодог боевик киноны сайн эр шиг л нөхдүүд байна.

Тулалдах гэж байгаа дайсан нь нүгэлт хүнээс “илүү хиймортой” гэгдсэнээрээ хохирч байгаа “хөвчийн хөх боохой чоно”. Дарга нар маань цэргүүдээр уул самнуулж байгаад нэг сүрэг чоно гаргаад ирж байгаа бололтой юм аа. Ингээд л “хэн нь илүү хиймортой хөхтөн амьтанаа үзэх” шоу тоглолт эхэлж байнаа. Тал тал руу бутарч зугтсан боохойнуудыг шавар шавхай, цас бороонд үл цуцах хурдан хүлгээр хөөлөө. Цэрэг дайны мэргэжлийн хүмүүс гэсэндээ үнэхээр зохион байгуулалт өндөртэй байгаа нь илт. Бодвол хэдэн нөхдүүд нь өндөр уулан дээрээс дурандаад чоно хаашаа зугтсан, хаагуур байна энэ тэр гээд радиогоор бусаддаа хэлээд байх юмаа. Бичлэг хийж явсан тэрэг нэг боохойг амжилттай намнаж унагалаа. Тэгтэл ч дээрээс “орхи наадхаа, урдхан талд чинь нэг дайсан харайлгаж явна, түүний хойноос ура” гэсэн команд ирж байгаам. За нэг иймэрхүү байдалтайгаар тэр сүрэгт байсан бүх боохойг том бага гэлгүй намнаж аваад дайн тулаан манай бүрэн ялалтаар дууслаа. Ялан дийлсэний их найр араас нь залгах нь ойлгомжтой энэ бүгдийг хүүрнэж эрхэм уншигчаа чилээгээд юухэв. Нүүдэлчин Монголчууд бидэнд ан ав хийх хэрэгцээ, амьдралын шаардлага байсантай хэн ч маргахгүй ээ.

Хээрийн боохой ихэссэн нутгаар эрчүүд нь цахиур буугаа үүрээд, анч нохойгоо дагуулаад тоо толгойг нь багасгах “компанит ажил” өрнүүлдэг уламжлал аль эртнээс улбаатай нь мэдээж. Гэхдээ хэзээ ч эх дэлхийтэйгээ хүйн холбоотой гэж боддог бидний өвөг дээдэс байгалийн тэнцвэрт байдалийг алдагтуултал нь амьтныг хядна гэж байхгүй. Гэтэл өөрсдийгөө Бөртэ чонын удам гэж хөөрцөглөдөг, чоныг тэнгэртэй хиймортойг нь гайхан биширч зураг хөрөгтэй хивсийг нь гэрийнхээ хоймортой залж, шагай чөмгийг нь биедээ авч явбал аюул ослоос зайлуулдаг гэж итгэдэг бид ан гөрөө хийх тоглоомынхоо дүрмээ арай шударга байлгамаар байнаа. Хэдий хиймортой ч хорин нэгдүгээр зууны техникийн хажууд хөөрхий муу чоно даанч юм болохгүй шүү дээ. Ёстой л нэг “чоныхүү тулдаа л” устчихгүй өдий хүрч байгаа байх. Дэнзэн ташуур, хурдан морьтой энэ тэнгэрлэг амьтныг намнах хоншоортой эр өнөө цагт хотод байтугай хөдөө ч нүдний гэм болсон цагт заавал тэгж намнах ёстой гээд байгаа хэрэг биш шүү. Эсвэл Энэтхэгүүд шиг үхэрээ хамгийн ариун амьтан гэж шүтээд огт гар хүрдэггүй шиг бай гээд ч байгаа юм биш.

Зүгээр л арав хориор нь жил, улирал болгон алж хядаж таашаал авж, хиймороо гайхуулдагаа (зарим нэг сонин нөхдүүдийнхээр бол) болиоч ээ л гэмээр байна. Тэгээд бас дээрээс нь гайтай юм шиг чононд муу юм гэж огт байхгүй болсон юм шиг байна лээ. Ходоод нь ходоодонд, уушиг нь уушигт, бөөр бол мэдээж бөөрөнд гээд бүх л эд эрхтэн нь хүнд сайн гэхчүүлээ. За тэгээд энэ зэргийн офицерүүд ингэж ан ав хийж байхад, чадалтай, мөнгөтэй томчууд бол бүүр алаад өгдөг байлгүй. Эртний хаад ноёд их ав хоморго зохиож байгаа аятай гөрөөчилдөг гэж нэгэн том хүний хүү надад бахархан ярьж байгааг сонсож л суулаа. Бараг л нисдэг тэрэг хөлөглөөд шүршиж байгаа байлгүй. Хэрвээ чоно ярьдаг байсан бол “би та бүгдээс илүү хиймортой амьтан бишээ. Хүүхдээрээ байх сайхан юм байна гэдэг шиг мөрөөрөө яваа амьтан” гэж уйлах байсан биз. Мэдээж монгол анчны дүрмийг бариад ганц нэг боохой унагаж, хиймороо сэргээж байгаа олон аавын хүүг энэ шүүмжлэлд багтаагаагүйг болгоогоорой.

Саяхан Монголын “пит-бул” үүлдэрийн нохой зодооны улсын аварга шалгаруулах албан ёсны тэмцээн тун амжилттай болж өнгөрсөн гэнээ. Түүнийг нь амьтны дэлгүүрүүд ивээн тэтгэсэн гэж байгаа. Зохион байгуулагч нар нь өргөн олныг хамарсан тун сайхан арга хэмжээ боллоо, цаашдаа ч оролцогч, сонирхогч нарын хүрээ өргөжин тэлнэ гэдэгт итгэлтэй байгаагаа айлтгаж байх юм. Үгүй нээрээ “хөлөөрөө толгой хийнэ” гэдэг л энэ байх. Пит бул хэрхэн зодолддогийг харсан уу. Ёстой аймаар. Өрөвдмөөр ер нь л харах юм биш. Тэгээд ийм үүлдэрийн нохой нэг нэгнийгээ бараг л идэж, алж, дахиж хэзээ ч сэхэхгүй болтол бэртээж байж л салдаг амьтад даа. Хэдэн цагаар ноцолдсон ч цуцахгүй. Нэг газраас зуувал тавихгүй. Тэр хэсгээ бараг л мөлжиж орхино. Америкт пит-булыг зэвсгийн хэмжээнд авч үздэг гэсэн. Гэхдээ хэдий тийм ч тэд чинь амьд амьтад шүү дээ. Нэг нэгэнтэйгээ алалдаж, уралдаж байх нь яав ч сайхан биш байгаа. Хүний сайн нөхөр нохой шүү дээ! Хүн хэдий харгис ч өөрийн ах дүүгээ, найз нөхдөө олигтойхон алалдаадах. Би нэг сайхан интэртаймэнт аваад, цэнгээдхий гэхгүй биз дээ. Дэлхийн өндөр хөгжилтэй бүх оронд нохой зодолдуулах нь хууль бус үйлдэл. Америк хөлбөмбөгийн супэр-од Майкл Вик л гэхэд энэ асуудлаас болоод торны цаана сууж байгаад гарч ирсэн шүү дээ.

Гэтэл нохойгоо үхэхэд гэр бүлийн гишүүн таалал төгссөний чинээ санаж, ирэх насандаа хүн болж төрөөрэй гээд оршуулдаг монгол хүний сэтгэл хаана байна аа. Монголд амьтаныг хайрладаг холбоо нийгэмлэг гэж байна уу? Тэгээд тэр тэмцээнийг нь хүүхэд, залуучууд ихээр сонирхож, дурлан үздэг гэсэн. Тэгж байхын оронд Жек Лондоны “Цагаан соёот”, Д.Намдагийн “Хөгшин чоно ульсан нь”-аас эхлүүлээд Мягмарсүрэнгийн амьтаны тухай богино өгүүлэгүүдийг уншаад, загас тэжээгээд гэртээ байж байвал ядаж л хүмүүжлийн ач холбогдолоор илүү дээ. Томчууд нь хурдан буу, хүчтэй унаагаар зэвсэглэж байгаад хээрийн амьтаныг хядаж хиймор лундаагаа гайхуулдаг. Өсвөр үеийнхэн нь болохоор хүний хамгийн эртний, үнэнч андаа өөр хооронд нь алалдуулж таашаал авцгаагаад бид нээрээ. Тэгээд хамаг нүгэл хилэнцээ суварга босгож, овоо тахисанаар болчихноо гээд бодож явбал монгол эрчүүд бидний хиймор сүлд өндийх нь байтугай дөрвөн хөллөж ч чадахгүй элгээрээ газар самрах байх шүү!

Викторийн Пагва

4berkh

Зөвөлгөө